وقتی پای فیلمهای ترسناک به میان میآید، معمولاً انتظار داریم با داستانهایی کاملاً خیالی روبهرو شویم؛ ارواح، موجودات ناشناخته، قاتلان بیرحم یا اتفاقاتی که در دنیای واقعی چندان قابل باور نیستند. اما شرایط زمانی متفاوت میشود که بدانیم جرقه شکلگیری یک داستان ترسناک، از یک حادثه واقعی یا پروندهای عجیب در دنیای حقیقی زده شده است.
البته نباید عبارت «بر اساس داستان واقعی» را به معنای بازسازی موبهموی یک اتفاق بدانیم. سینما برای ساختن یک روایت جذاب، معمولاً واقعیت را با تخیل ترکیب میکند. ممکن است شخصیتها تغییر کنند، بعضی اتفاقات جابهجا شوند یا حتی بخشهایی کاملاً داستانی به ماجرا اضافه شود.
با این حال، در فیلمهایی که در ادامه معرفی میکنیم، دستکم بخش مهمی از ایده یا فضای داستان از اتفاقاتی واقعی الهام گرفته شده است؛ از پروندههای جنایی مشهور گرفته تا حوادث مرموز، خانههای تسخیرشده و روایتهایی که هنوز درباره صحت آنها بحث وجود دارد. در ادامه معرفی ۱۰ فیلم ترسناک بر اساس داستان واقعی با میرمگ همراه باشید.
۱۰. احضار (The Conjuring)
سال انتشار: ۲۰۱۳
امتیاز IMDb: ۷.۵
«احضار» یکی از معروفترین فیلمهای ترسناک مدرن است که داستان آن با پروندههای اِد و لورین وارن، زوج شناختهشده در زمینه تحقیقات مربوط به پدیدههای فراطبیعی، ارتباط دارد.
در مرکز داستان، خانوادهای قرار دارند که پس از نقل مکان به خانهای قدیمی، با اتفاقات غیرعادی و ترسناکی مواجه میشوند. شرایط به اندازهای عجیب میشود که آنها برای حل مشکل از اِد و لورین وارن کمک میگیرند.
البته درباره میزان واقعی بودن اتفاقات نمایش دادهشده در فیلم، اختلاف نظر زیادی وجود دارد. روایتهایی از سوی افراد مرتبط با پرونده مطرح شده که بعضی از حوادث را واقعی میدانند، اما فیلمسازان نیز برای تبدیل ماجرا به یک اثر سینمایی، تغییراتی در روایت ایجاد کردهاند.
بنابراین «احضار» را بهتر است اقتباسی آزاد از یک پرونده واقعی بدانیم، نه بازسازی دقیق تمام اتفاقات آن.
۹. شکار در کانکتیکات (The Haunting in Connecticut)
سال انتشار: ۲۰۰۹
امتیاز IMDb: ۵.۹
«شکار در کانکتیکات» داستان خانوادهای را دنبال میکند که در دهه ۱۹۸۰ به خانهای با گذشتهای مرموز نقل مکان میکنند. خیلی زود اتفاقاتی غیرعادی در محل زندگی جدید آنها رخ میدهد و فضای خانه به تدریج رنگ و بوی ترسناکی پیدا میکند.
داستان فیلم از ماجرایی واقعی الهام گرفته شده، اما نسخه سینمایی برای افزایش تعلیق، بخشهایی از روایت اصلی را تغییر داده است. بعضی اتفاقات مطرحشده در داستان واقعی در فیلم نیز دیده میشوند و برخی دیگر محصول تخیل سازندگان هستند.
در واقع، جذابیت اصلی این اثر در همان نقطهای قرار دارد که واقعیت و داستان به یکدیگر میرسند؛ جایی که مخاطب نمیداند کدام بخش از اتفاقات واقعاً رخ داده و کدام قسمت برای سینما ساخته شده است.
۸. کشتار با ارهبرقی در تگزاس (The Texas Chain Saw Massacre)
سال انتشار: ۱۹۷۴
امتیاز IMDb: ۷.۵
کمتر کسی است که نام «لدرفیس» را در سینمای وحشت نشنیده باشد. «کشتار با ارهبرقی در تگزاس» یکی از آثار شاخص ژانر اسلشر است که با وجود داستان کاملاً سینمایی خود، از یک جنایتکار واقعی الهام گرفته است.
اِد گین، جنایتکار آمریکایی که در دهه ۱۹۵۰ دستگیر شد، یکی از مهمترین منابع الهام این فیلم بود. پرونده او به دلیل رفتارهای عجیب و هولناک با اجساد قربانیانش توجه گستردهای را به خود جلب کرد.
با این حال، ارتباط میان اِد گین و «کشتار با ارهبرقی در تگزاس» نباید به این معنا تعبیر شود که فیلم داستان زندگی او را روایت میکند. شخصیت لدرفیس و اتفاقات فیلم عمدتاً حاصل تخیل سازندگان هستند و تنها برخی ویژگیها و ایدههای کلی از پرونده گین گرفته شدهاند.
پرونده گین بعدها الهامبخش چند اثر مشهور دیگر سینمای وحشت، از جمله «روانی» و «سکوت برهها» نیز شد.
۷. کابوس در خیابان اِلم (A Nightmare on Elm Street)
سال انتشار: ۱۹۸۴
امتیاز IMDb: ۷.۵
فردی کروگر و حمله به قربانیان در خواب، یکی از ماندگارترین ایدههای تاریخ فیلمهای ترسناک را شکل دادهاند. با وجود این، منشأ داستان «کابوس در خیابان اِلم» را نمیتوان صرفاً در تخیل جستوجو کرد.
وس کریون برای شکل دادن به ایده فیلم از گزارشهایی درباره مرگهای مرموز هنگام خواب الهام گرفت. این گزارشها مربوط به افرادی در جنوب شرق آسیا بود که پس از تجربه کابوسهای شدید، در خواب جان خود را از دست داده بودند.
یکی از روایتهای مطرحشده درباره جوانی بود که کابوسهای بسیار ترسناکی داشت و خانوادهاش در یکی از شبها متوجه وضعیت غیرعادی او شدند.
البته هیچ فرد واقعی با نام فردی کروگر وجود ندارد و داستان فیلم بازسازی یک پرونده مشخص نیست. آنچه واقعی است، الهام اولیه از گزارشهای عجیب و توضیحناپذیر درباره مرگ در خواب است؛ ایدهای که کریون آن را به دنیای سینمای وحشت منتقل کرد.
۶. دختر همسایه (The Girl Next Door)
سال انتشار: ۲۰۰۷
امتیاز IMDb: ۶.۷
«دختر همسایه» نمونهای متفاوت در این فهرست است؛ فیلمی که ترس خود را نه از موجودات فراطبیعی، بلکه از یک جنایت واقعی میگیرد.
داستان اثر با الهام از رمانی به همین نام ساخته شده و آن رمان نیز تحت تأثیر پرونده سیلویا لیکِنز قرار داشت. لیکِنز در سال ۱۹۶۵ در ایالت ایندیانا قربانی خشونت و آزار شدید شد و پرونده او به یکی از جنایتهای بسیار تکاندهنده تاریخ این ایالت تبدیل شد.
ماجرای واقعی بعدها الهامبخش آثار مختلفی شد و «دختر همسایه» نیز روایت خود را بر همین زمینه شکل داد.
در این فیلم خبری از ارواح یا هیولاهای ماورایی نیست؛ چیزی که داستان را ترسناک میکند، تاریکی رفتار انسانی است. همین ویژگی باعث شده این اثر حالوهوایی متفاوت با بسیاری از فیلمهای دیگر این فهرست داشته باشد.
۵. ترس در آمیتیویل (The Amityville Horror)
سال انتشار: ۱۹۷۹
امتیاز IMDb: ۶.۲
خانهای در آمیتیویل پس از وقوع یک جنایت خانوادگی، به یکی از مشهورترین مکانها در داستانهای مربوط به خانههای تسخیرشده تبدیل شد.
فیلم «ترس در آمیتیویل» بر اساس روایت خانواده لوتز ساخته شده است؛ خانوادهای که پس از نقل مکان به این خانه ادعا کردند با پدیدهها و اتفاقات عجیب مختلفی مواجه شدهاند.
ماجرای خانواده لوتز ابتدا در قالب یک کتاب مطرح شد و بعدها به سینما راه پیدا کرد. با این حال، فیلم را نباید یک مستند تاریخی دانست. برای ساخت نسخه سینمایی، اتفاقات مختلفی تغییر پیدا کردند و عناصر ترسناک بیشتری به روایت افزوده شدند.
به همین دلیل، داستان آمیتیویل همچنان ترکیبی از یک حادثه واقعی، روایتهای شخصی و ادعاهای فراطبیعی است که درباره صحت بخشهایی از آن نیز بحثهای زیادی وجود دارد.
۴. آروارهها (Jaws)
سال انتشار: ۱۹۷۵
امتیاز IMDb: ۸
اگر بعد از تماشای «آروارهها» نگاه کردن به آبهای عمیق برایتان سخت شده، تنها نیستید! فیلم مشهور استیون اسپیلبرگ یکی از ماندگارترین آثار سینمایی درباره کوسههاست و ایده آن نیز بیارتباط با یک حادثه واقعی نیست.
«آروارهها» بر اساس رمانی به همین نام ساخته شد. یکی از منابع الهام مهم برای این داستان، حملات واقعی کوسهها در سواحل نیوجرسی در سال ۱۹۱۶ بود؛ حوادثی که در فصل حضور گردشگران رخ داد و توجه زیادی را به خود جلب کرد.
با این حال، فیلم بازسازی آن حوادث نیست. شخصیتها و خط اصلی داستان ساخته نویسنده و فیلمساز هستند و تنها فضای کلی حملات واقعی کوسهها در شکلگیری ایده اثر نقش داشته است.
اتفاقات سال ۱۹۱۶ در آن زمان حتی باعث شد بحثهای زیادی درباره خطر کوسهها و امنیت شناگران در سواحل شکل بگیرد.
۳. زندهخوردهشده (Eaten Alive)
سال انتشار: ۱۹۷۷
امتیاز IMDb: ۵.۴
«زندهخوردهشده» داستانی بسیار عجیب دارد؛ صاحب یک مهمانخانه که گفته میشود قربانیان خود را به تمساحی که در نزدیکی محل نگهداری میکرد، میسپرد.
این فیلم از داستان «جو بال»، صاحب یک مهمانخانه در تگزاس، الهام گرفته شده است. درباره بال روایتهایی وجود داشت که نشان میداد او در نزدیکی مهمانخانهاش حوضچهای برای نگهداری تمساحها داشته است.
پس از مطرح شدن ماجرای ناپدید شدن همسر او، تحقیقات پلیس نیز به این موضوع کشیده شد. با وجود جستوجو در محل نگهداری تمساحها، شواهد قطعی برای تأیید بسیاری از ادعاهای مطرحشده درباره قربانیان پیدا نشد.
شایعات حتی تعداد قربانیان احتمالی بال را بسیار بالا عنوان میکردند، اما بخش قابلتوجهی از این ادعاها هیچگاه به شکل قطعی اثبات نشد. فیلم نیز با استفاده از همین داستان مرموز، روایتی سینمایی و بسیار متفاوت خلق کرد.
۲. جنگیری امیلی رز (The Exorcism of Emily Rose)
سال انتشار: ۲۰۰۵
امتیاز IMDb: ۶.۷
«جنگیری امیلی رز» داستانی است که در آن باورهای مذهبی، مسائل پزشکی و یک پرونده قضایی در کنار یکدیگر قرار میگیرند.
در فیلم، یک کشیش پس از مرگ دختری جوان در جریان تلاش برای انجام مراسم جنگیری، با اتهام قتل مواجه میشود. اما شخصیت امیلی رز واقعی نیست و فیلم از پرونده دیگری برای شکل دادن به داستان خود الهام گرفته است.
منبع اصلی الهام این اثر، پرونده آنِلیزه میشل، دختر آلمانی، بود. او سالها با مشکلات جدی جسمی و روانی مواجه بود و در نهایت پس از مجموعهای از مراسم مذهبی از دنیا رفت.
پرونده میشل پیامدهای قضایی نیز داشت و والدین او و دو کشیش درگیر ماجرا با دادگاه مواجه شدند. همین پرونده بعدها به یکی از شناختهشدهترین نمونهها در بحث درباره رابطه میان درمان پزشکی و باورهای مذهبی تبدیل شد.
۱. جنگیر (The Exorcist)
سال انتشار: ۱۹۷۳
امتیاز IMDb: ۸
«جنگیر» همچنان یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین فیلمهای تاریخ سینمای وحشت محسوب میشود. داستان فیلم درباره دختری نوجوان است که رفتارهایی غیرعادی از خود نشان میدهد و مادرش برای کمک گرفتن به سراغ کشیشها میرود.
اگرچه داستانی که روی پرده میبینیم عیناً یک پرونده واقعی نیست، ایده اصلی فیلم از یک ماجرای واقعی در سال ۱۹۴۹ الهام گرفته شد.
در آن پرونده، پسری نوجوان با رفتارهایی غیرعادی مواجه شد و اطرافیانش این اتفاقات را به تسخیر شدن او نسبت دادند. همین ماجرا بعدها توجه نویسندگان و سازندگان آثار مرتبط با جنگیری را به خود جلب کرد.
«جنگیر» با فاصله گرفتن از جزئیات پرونده اصلی، داستانی سینمایی و بسیار متفاوت خلق کرد. موفقیت فیلم نیز باعث شد موضوع جنگیری و تسخیرشدگی به یکی از سوژههای مهم فیلمهای ترسناک تبدیل شود.
جمعبندی؛ کدام فیلم به واقعیت نزدیکتر است؟
فیلمهای ترسناک الهامگرفته از داستانهای واقعی یک ویژگی مشترک دارند: نقطه شروع بسیاری از آنها در دنیای واقعی قرار دارد، اما مسیری که در سینما طی میکنند الزاماً همان مسیر اتفاقات حقیقی نیست.
گاهی یک پرونده جنایی تنها الهامبخش یک شخصیت میشود، گاهی یک حادثه تاریخی ایده اصلی فیلم را شکل میدهد و در مواردی نیز یک روایت فراطبیعی، پس از ورود به هالیوود با عناصر داستانی متعددی ترکیب میشود.
به همین دلیل، هنگام تماشای فیلمهایی با برچسب «بر اساس داستان واقعی» بهتر است میان واقعیت و روایت سینمایی تفاوت قائل شویم. با این وجود، دانستن اینکه پشت داستان فیلمهایی مانند «جنگیر»، «احضار»، «آروارهها» یا «کشتار با ارهبرقی در تگزاس» چه اتفاقاتی قرار داشته، میتواند تماشای آنها را برای علاقهمندان ژانر وحشت جذابتر و البته کمی دلهرهآورتر کند.
