سکسکه در نوزادان یکی از اتفاقهایی است که ممکن است والدین را، بهخصوص در ماههای اول تولد، نگران کند. صدای تکرارشونده سکسکه گاهی بعد از شیر خوردن شروع میشود و ممکن است چند دقیقه ادامه داشته باشد؛ با این حال، در بیشتر موارد جای نگرانی نیست و این واکنش بخشی طبیعی از فعالیت بدن نوزاد به شمار میرود.
حتی برخی مادران سکسکه جنین را در دوران بارداری احساس میکنند. پس از تولد نیز این اتفاق ممکن است بارها تکرار شود، زیرا سیستم عصبی و دستگاه گوارش نوزاد هنوز در حال تکامل هستند.
نکته مهم این است که سکسکه معمولاً برای نوزاد به اندازهای که برای والدین نگرانکننده به نظر میرسد، آزاردهنده نیست. بنابراین بهتر است به جای تلاش برای متوقف کردن فوری آن، علت احتمالی را بشناسیم و از روشهای ایمن برای کاهش آن استفاده کنیم.
سکسکه نوزاد چگونه ایجاد میشود؟
سکسکه نتیجه انقباض ناگهانی و غیرارادی دیافراگم است؛ همان عضلهای که نقش مهمی در تنفس دارد. پس از این انقباض، تارهای صوتی برای لحظهای بسته میشوند و صدای مشخص سکسکه ایجاد میشود.
علت دقیق سکسکه در همه نوزادان مشخص نیست، اما عوامل مختلفی میتوانند احتمال آن را افزایش دهند. پر شدن معده، شیر خوردن با سرعت زیاد، بلعیدن هوا و نفخ از جمله عواملی هستند که بیشتر از سایر موارد با سکسکه نوزاد ارتباط دارند.
به همین دلیل است که والدین معمولاً متوجه میشوند سکسکه درست بعد از شیر خوردن یا در میانه یک وعده غذایی شروع شده است.
چرا نوزادان زیاد سکسکه میکنند؟
بدن نوزاد در ماههای نخست زندگی هنوز در حال سازگار شدن با شرایط جدید است. هماهنگی میان سیستم عصبی، تنفس و دستگاه گوارش نیز به اندازه بدن یک فرد بزرگسال کامل نشده است.
از طرف دیگر، نوزاد در طول روز چندین بار شیر میخورد و هنگام تغذیه ممکن است مقداری هوا نیز ببلعد. معده کوچک او نیز نسبت به حجم شیر حساستر است و در صورت پر شدن بیش از اندازه، میتواند زمینه ایجاد سکسکه را فراهم کند.
بنابراین سکسکههای مکرر، بهویژه در نوزاد سالمی که بهخوبی شیر میخورد و رشد طبیعی دارد، معمولاً نشانه بیماری نیست.
مهمترین علتهای سکسکه نوزاد
بلعیدن هوا هنگام شیر خوردن
یکی از دلایل شایع سکسکه، ورود هوا به معده هنگام شیر خوردن است. اگر نوزاد با سرعت زیاد شیر بخورد یا اتصال مناسبی به سینه یا شیشه شیر نداشته باشد، احتمال بلعیدن هوا افزایش پیدا میکند.
هوای جمعشده در معده میتواند باعث احساس پری و نفخ شود و در نتیجه روی دیافراگم اثر بگذارد. به همین دلیل آروغ گرفتن نوزاد در زمان مناسب میتواند به کاهش این مشکل کمک کند.
شیر خوردن سریع
اگر نوزاد خیلی سریع شیر بخورد، احتمال پر شدن سریع معده و بلعیدن هوا بیشتر میشود. در چنین شرایطی ممکن است سکسکه در اواسط شیر خوردن یا بلافاصله پس از آن آغاز شود.
اگر این اتفاق مرتب رخ میدهد، بهتر است هنگام تغذیه وقفههای کوتاهی ایجاد شود تا نوزاد فرصت آروغ زدن و استراحت داشته باشد.
پر شدن بیش از حد معده
معده نوزاد کوچک است و تغذیه بیش از نیاز میتواند باعث احساس پری، نفخ یا برگشت محتویات معده شود. این وضعیت ممکن است دیافراگم را تحریک کرده و سکسکه ایجاد کند.
بنابراین سکسکه بعد از یک وعده سنگین لزوماً به معنای وجود یک مشکل پزشکی نیست.
رفلاکس معده
در برخی نوزادان، رفلاکس میتواند با سکسکه همراه باشد. در این حالت محتویات معده به سمت مری برمیگردد و ممکن است باعث تحریک و ناراحتی شود.
البته صرفاً وجود سکسکه به این معنی نیست که نوزاد رفلاکس دارد. اگر سکسکه همراه با استفراغ مکرر، بیقراری شدید هنگام تغذیه، مشکل در شیر خوردن یا افزایش وزن ناکافی باشد، بهتر است موضوع توسط پزشک بررسی شود.
چگونه سکسکه نوزاد را کاهش دهیم؟
در بیشتر مواقع لازم نیست برای متوقف کردن سکسکه کاری انجام دهید. سکسکه معمولاً خودش برطرف میشود. با این حال، چند اقدام ساده میتواند احتمال ادامه آن را کمتر کند.
هنگام شیر دادن عجله نکنید
اگر نوزاد با سرعت زیادی شیر میخورد، اجازه دهید در طول تغذیه چند توقف کوتاه داشته باشد. این کار میتواند میزان بلع هوا را کاهش دهد.
در طول شیر خوردن آروغ بگیرید
برای گرفتن آروغ لازم نیست همیشه تا پایان وعده صبر کنید. اگر نوزاد در میانه شیر خوردن بیقرار شد یا سکسکه شروع شد، میتوان تغذیه را برای مدت کوتاهی متوقف کرد و به او فرصت داد آروغ بزند.
در شیردهی با سینه، انجام این کار هنگام تغییر سینه نیز میتواند مفید باشد. در تغذیه با شیشه نیز بهتر است بسته به حجم شیر و نیاز نوزاد، وقفههایی برای آروغ گرفتن در نظر گرفته شود.
وضعیت بدن نوزاد را بعد از شیر خوردن اصلاح کنید
بعد از تغذیه، نگه داشتن نوزاد در وضعیت نسبتاً عمودی میتواند به خروج هوای بلعیدهشده کمک کند. اگر نوزاد مستعد برگشت شیر است، این کار ممکن است به کاهش ناراحتی او نیز کمک کند.
البته هنگام خواب، نوزاد باید طبق توصیههای ایمنی خواب، به پشت و روی سطح مناسب قرار گیرد و نباید برای جلوگیری از سکسکه او را در وضعیتهای ناایمن خواباند.
در صورت استفاده از شیشه شیر، مکیدن مناسب را بررسی کنید
اگر نوک شیشه شیر بیش از حد سریع یا بیش از حد کند جریان داشته باشد، ممکن است نوزاد برای دریافت شیر هوای بیشتری ببلعد. همچنین بهتر است هنگام تغذیه، نوک شیشه به اندازه کافی با شیر پر باشد تا ورود هوا کاهش پیدا کند.
برای قطع سکسکه نوزاد چه کارهایی نباید انجام داد؟
برخی روشهای قدیمی برای متوقف کردن سکسکه ممکن است برای بزرگسالان هم توصیه شوند، اما نباید آنها را برای نوزاد امتحان کرد.
ترساندن نوزاد، کشیدن زبان، بستن یا گرفتن بینی، وارد کردن فشار به بدن و دادن خوراکی یا مایعاتی که برای سن او مناسب نیستند، روشهای ایمنی برای کنترل سکسکه محسوب نمیشوند.
همچنین نباید صرفاً برای متوقف کردن سکسکه، برنامه تغذیه نوزاد را به شکل ناگهانی تغییر داد یا دارویی به او داد، مگر اینکه پزشک چنین توصیهای کرده باشد.
آیا پستانک میتواند سکسکه را کم کند؟
در برخی نوزادان، مکیدن پستانک ممکن است به آرام شدن انقباضهای دیافراگم کمک کند و باعث شود سکسکه زودتر متوقف شود. با این حال، پستانک یک درمان ضروری نیست و اگر نوزاد تمایلی به استفاده از آن ندارد، نیازی به اصرار نیست.
چه زمانی سکسکه نوزاد نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟
سکسکه کوتاهمدت و گاهبهگاه معمولاً مسئلهای طبیعی است. چیزی که اهمیت بیشتری دارد، همراه شدن سکسکه با علائم غیرعادی است.
در صورت مشاهده موارد زیر بهتر است با پزشک متخصص اطفال مشورت شود:
- استفراغ مکرر یا شدید
- مشکل در شیر خوردن یا بلع
- بیقراری قابل توجه هنگام یا بعد از تغذیه
- افزایش وزن ناکافی
- مشکلات تنفسی
- سکسکههای بسیار مکرر که زندگی روزمره یا خواب و تغذیه نوزاد را مختل میکنند
- علائم دیگری که همزمان با سکسکه ایجاد شدهاند
اگر سکسکه برای مدت طولانی ادامه پیدا کند یا به شکل غیرمعمول تکرار شود، پزشک میتواند وضعیت تغذیه، رشد، دستگاه گوارش و سایر علائم نوزاد را بررسی کند.
آیا میتوان از سکسکه نوزاد پیشگیری کرد؟
هیچ راهی وجود ندارد که بتوان بهطور کامل از سکسکه جلوگیری کرد؛ زیرا این واکنش بخشی طبیعی از فعالیت بدن است. با این حال، رعایت چند نکته میتواند دفعات آن را کمتر کند.
تغذیه با سرعت مناسب، جلوگیری از پرخوری، گرفتن آروغ در زمان مناسب و توجه به نحوه قرار گرفتن دهان نوزاد روی سینه یا شیشه شیر، از جمله اقداماتی هستند که میتوانند مفید باشند.
اگر متوجه شدهاید سکسکه تقریباً همیشه بعد از وعدههای حجیم یا شیر خوردن سریع اتفاق میافتد، بهتر است به جای تمرکز روی خود سکسکه، الگوی تغذیه را بررسی کنید.
آیا سکسکه جنین در رحم طبیعی است؟
بله. بسیاری از مادران در دوران بارداری حرکات منظم و تکرارشوندهای را در شکم احساس میکنند که میتواند مربوط به سکسکه جنین باشد.
این حرکات به فعالیت دیافراگم جنین مربوط هستند و بخشی از روند طبیعی رشد و آماده شدن سیستم تنفسی محسوب میشوند. سکسکه جنین معمولاً با ضربههای منظم و ریتمیک احساس میشود و با حرکات معمول جنین تفاوت دارد.
در نتیجه، سکسکهای که مادر در دوران بارداری احساس میکند، لزوماً نشانه وجود مشکل نیست و در بسیاری از موارد بخشی طبیعی از رشد جنین محسوب میشود.
جمعبندی؛ سکسکه نوزاد معمولاً جای نگرانی ندارد
سکسکه یکی از واکنشهای طبیعی بدن نوزاد است و در بیشتر موارد بدون نیاز به درمان خاصی برطرف میشود. شیر خوردن سریع، بلعیدن هوا، پر شدن معده و گاهی رفلاکس میتوانند در ایجاد یا تشدید آن نقش داشته باشند.
مهمترین کاری که والدین میتوانند انجام دهند، آرام نگه داشتن شرایط، توجه به نحوه تغذیه و گرفتن آروغ نوزاد است. در مقابل، نباید برای قطع سکسکه از روشهای سنتی یا اقداماتی استفاده کرد که ممکن است برای نوزاد خطرناک باشند.
اگر سکسکه همراه با علائمی مانند استفراغ مکرر، مشکل در تغذیه، اختلال تنفسی، افزایش وزن ناکافی یا ناراحتی قابل توجه باشد، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود. در غیر این صورت، یک نوزاد سالم که گاهی سکسکه میکند، معمولاً فقط در حال تجربه یکی از واکنشهای طبیعی بدن خود است.
